Tổng quan về thuốc ức chế 5α-reductase

Thuốc ức chế 5α-reductase là gì?

Thuốc ức chế 5α-reductase (5αRI) là nhóm thuốc làm giảm sản sinh dihydrotestosterone (DHT) bằng cách ức chế enzyme 5α-reductase. DHT là chất chuyển hóa hoạt động mạnh hơn của testosterone, chịu trách nhiệm cho một số tác động androgen:

• Rụng tóc da đầu (rụng tóc kiểu androgen)
• Mọc lông mặt và lông cơ thể
• Tăng tiết bã nhờn (da dầu/mụn)
• Phì đại tuyến tiền liệt

Vai trò trong HRT

5αRI không phải là thuốc kháng androgen chính. Chúng không trực tiếp hạ nồng độ testosterone — mà thay vào đó, chúng ngăn chặn quá trình chuyển hóa testosterone thành DHT. Trong HRT nữ hóa, 5αRI thường được dùng như liệu pháp bổ trợ trong các tình huống sau ^[1] :

• Rụng tóc da đầu kéo dài sau khi bắt đầu HRT
• Tốc độ giảm lông mặt/lông cơ thể chưa đạt mong muốn
• T đã ở mức nữ giới nhưng DHT vẫn còn cao
• Như một thuốc bổ sung cho spironolactone hoặc CPA, chứ không phải để thay thế

Những điều 5αRI không thể làm

• ❌ Không thể hạ nồng độ testosterone
• ❌ Không thể thay thế thuốc kháng androgen chính
• ❌ Không thể đảo ngược quá trình nam hóa khung xương đã hoàn tất
• ❌ Không thể thúc đẩy phát triển ngực

Hai loại thuốc thường dùng

Đặc điểm	Finasteride	Dutasteride
Đích tác động	Chỉ 5α-reductase type II	5α-reductase type I + type II
Mức giảm DHT	~65-70%	~90-95%
Thời gian bán thải	~6-8 giờ	~4-5 tuần
Thời gian khởi phát tác dụng	Vài tháng	Vài tháng
Mức độ chứng cứ	B	C
Chi phí	Thấp hơn (có thuốc generic)	Cao hơn

Giới hạn của bằng chứng

Việc sử dụng 5αRI trong HRT chuyển giới chủ yếu dựa trên việc ngoại suy từ dữ liệu điều trị rụng tóc ở nam giới hợp giới và đồng thuận chuyên gia. WPATH SOC 8 ^[2] không liệt kê 5αRI là khuyến nghị thường quy, nhưng cũng không phản đối việc dùng bổ trợ trong những tình huống cụ thể.