ภาพรวมยายับยั้งเอนไซม์ 5α-Reductase
ยายับยั้งเอนไซม์ 5α-Reductase คืออะไร?
หัวข้อที่มีชื่อว่า “ยายับยั้งเอนไซม์ 5α-Reductase คืออะไร?”ยายับยั้งเอนไซม์ 5α-reductase (5αRI) คือยาที่ช่วยลดการสร้าง ไดไฮโดรเทสโทสเตอโรน (dihydrotestosterone, DHT) โดยไปยับยั้งเอนไซม์ 5α-reductase ทั้งนี้ DHT เป็นเมแทบอไลต์ที่ออกฤทธิ์แรงกว่าของเทสโทสเตอโรน (testosterone) และเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้เกิดผลแบบแอนโดรเจนหลายอย่าง ได้แก่
- ผมร่วงบริเวณหนังศีรษะ (ผมบางจากฮอร์โมนแอนโดรเจน, androgenetic alopecia)
- ขนบนใบหน้าและตามร่างกายขึ้น
- ต่อมไขมันผลิตน้ำมันมากขึ้น (ผิวมัน/สิว)
- ต่อมลูกหมากโต
บทบาทใน HRT
หัวข้อที่มีชื่อว่า “บทบาทใน HRT”5αRI ไม่ใช่ ยาต้านแอนโดรเจนหลัก เพราะตัวยาไม่ได้ลดระดับเทสโทสเตอโรนลงโดยตรง แต่ทำหน้าที่ขัดขวางการเปลี่ยนเทสโทสเตอโรนไปเป็น DHT ในการทำ HRT สำหรับสาวข้ามเพศ โดยทั่วไปจึงใช้ 5αRI เป็น การรักษาเสริม ในสถานการณ์ต่อไปนี้ [1]
- ผมร่วงบริเวณหนังศีรษะที่ยังเป็นอยู่ต่อเนื่องหลังเริ่ม HRT
- ขนบนใบหน้า/ตามร่างกายลดลงช้ากว่าที่หวังไว้
- ระดับ T เข้าเกณฑ์ของเพศหญิงแล้ว แต่ DHT ยังสูงอยู่
- ใช้เสริมร่วมกับ สไปโรโนแลคโตน (spironolactone) หรือ CPA ไม่ใช่ใช้แทนกัน
สิ่งที่ 5αRI ทำไม่ได้
หัวข้อที่มีชื่อว่า “สิ่งที่ 5αRI ทำไม่ได้”- ❌ ลดระดับเทสโทสเตอโรนไม่ได้
- ❌ ใช้แทนยาต้านแอนโดรเจนหลักไม่ได้
- ❌ ย้อนกลับการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างกระดูกแบบเพศชายที่เกิดขึ้นจนสมบูรณ์แล้วไม่ได้
- ❌ กระตุ้นให้เต้านมเจริญไม่ได้
ยาสองชนิดที่ใช้กันบ่อย
หัวข้อที่มีชื่อว่า “ยาสองชนิดที่ใช้กันบ่อย”| คุณสมบัติ | ฟิแนสเทอไรด์ (Finasteride) | ดูทาสเทอไรด์ (Dutasteride) |
|---|---|---|
| เป้าหมาย | 5α-reductase ชนิด Type II เท่านั้น | 5α-reductase ชนิด Type I + Type II |
| การลดลงของ DHT | ~65-70% | ~90-95% |
| ค่าครึ่งชีวิต | ~6-8 ชั่วโมง | ~4-5 สัปดาห์ |
| ระยะเวลาออกฤทธิ์ | หลายเดือน | หลายเดือน |
| ระดับหลักฐาน | B | C |
| ค่าใช้จ่าย | ต่ำกว่า (มียาสามัญ) | สูงกว่า |